Ths.BS. Nguyễn Thị Khánh Linh, Ths. Ung Thị Thủy – Khoa Vi sinh, Bệnh viện Trường Đại học Y – Dược Huế.

BỆNH LÂY TRUYỀN QUA ĐƯỜNG TÌNH DỤC LÀ GÌ ?

Nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI-Sexually Transmitted Infections) là nhiễm trùng lây truyền từ người này sang người khác qua tiếp xúc tình dục, bao gồm cả quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn và miệng. Ngoài ra, một số STI cũng có thể lây lan qua các đường khác như qua đường máu hoặc các chế phẩm của máu. STI có thể do virus, vi khuẩn, vi nấm hoặc ký sinh trùng gây ra.

Bệnh lây truyền qua đường tình dục (STD-Sexually Transmitted Disease) phát triển từ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI) dẫn đến các triệu chứng hoặc biểu hiện bệnh lý cụ thể. Một số tác nhân gây bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng có thể lây truyền từ mẹ sang con trong khi mang thai và sinh đẻ như: giang mai, lậu, virus viêm gan B (HBV), HIV,… . STD có ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe sinh sản và tình dục trên toàn thế giới.

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2023, ước tính có hàng triệu ca bệnh lây truyền qua đường tình dục nhiễm mới mỗi năm. Hiện nay đã xác định được hơn 30 loại vi sinh vật có thể lây qua đường tình dục, và 8 trong số này là nguyên nhân gây ra phần lớn các ca bệnh lây truyền qua đường tình dục trên toàn cầu bao gồm giang mai (syphilis), lậu (gonorrhoea), Chlamydia, Trichomonas (trichomoniasis), viêm gan B (hepatitis B), virus herpes simplex (HSV), HIV, và virus papilloma ở người (HPV). Năm 2020, ước tính có khoảng 374 triệu trường hợp mới mắc 1 trong 4 bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể chữa được như: chlamydia, gonorrhoea, trichomoniasis, syphilis, ở những người có độ tuổi từ 15-49.

DẤU HIỆU VÀ TRIỆU CHỨNG

Các triệu chứng phổ biến của các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STDs) bao gồm (xem hình ảnh minh họa bên dưới):

Dịch tiết/mủ bất thường ở âm đạo hoặc dương vật

Đau hoặc rát khi đi tiểu

Khối u da, săn giang mai xung quanh bộ phận sinh dục hoặc hậu môn (hậu môn)

Ngứa, kích ứng hoặc đỏ ở vùng sinh dục

Phồng rộp, vết loét hoặc mụn cóc xung quanh bộ phận sinh dục hoặc hậu môn

Phát ban trên cơ thể, thường gặp ở bệnh giang mai giai đoạn 2

Chảy máu âm đạo bất thường (ngoài chu kỳ kinh nguyệt)

Một số nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs) có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ biểu hiện nhẹ, nhưng vẫn có thể dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng như:

Vô sinh ở cả nam và nữ (do tắc vòi trứng, viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn...).

Thai ngoài tử cung hoặc sảy thai

Ung thư cổ tử cung, hậu môn, dương vật (liên quan đến HPV).

Các biến chứng trong thai kỳ và lây truyền từ mẹ sang con

Lây truyền cho bạn tình mà không được phát hiện.

Vì vậy, đối với những người có hoạt động tình dục, việc xét nghiệm STIs định kỳ là cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng. Khi được chẩn đoán mắc STI, không nên quá lo lắng, vì nhiều STI có thể được điều trị hiệu quả bằng thuốc hoặc các can thiệp y tế, và một số có thể được chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm.

GIÁ TRỊ XÉT NGHIỆM

Phát hiện sớm các tác nhân gây nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs) giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp và hiệu quả.

Sàng lọc các tác nhân STI phổ biến, bao gồm cả các trường hợp không triệu chứng, góp phần bảo vệ sức khỏe của bạn tình và ngăn chặn sự lây lan trong cộng đồng.

Một số STI do vi khuẩn hoặc ký sinh trùng có thể được điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm (chlamydia, lậu, trichomoniasis,…).

Các nhiễm trùng do virus (HSV, HPV, HIV) có thể được kiểm soát hiệu quả nhằm giảm triệu chứng, giảm nguy cơ lây truyền và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Hỗ trợ xác định nguyên nhân vô sinh liên quan đến nhiễm trùng (ví dụ: viêm vùng chậu ở nữ, viêm tinh hoàn và mào tinh hoàn ở nam).

AI NÊN XÉT NGHIỆM STI ?

Xét nghiệm định kỳ giúp phát hiện sớm các STI, ngăn ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Dưới đây là những nhóm đối tượng được khuyến nghị nên xét nghiệm:

   - Tất cả cá nhân trong độ tuổi 13–64 nên được xét nghiệm HIV ít nhất một lần trong đời.

   - Phụ nữ:

Phụ nữ có hoạt động tình dục dưới 25 tuổi nên xét nghiệm lậu và chlamydia hàng năm.

Phụ nữ từ 25 tuổi trở lên có yếu tố nguy cơ (có bạn tình mới, nhiều bạn tình, hoặc bạn tình mắc STI) nên xét nghiệm lậu và chlamydia hàng năm.

Phụ nữ mang thai nên được xét nghiệm giang mai, HIV, viêm gan B và viêm gan C ngay từ đầu thai kỳ.

Phụ nữ mang thai có yếu tố nguy cơ cũng nên được xét nghiệm chlamydia và lậu sớm trong thai kỳ, và có thể cần xét nghiệm lặp lại tùy theo từng trường hợp.

   - Nam giới có quan hệ đồng giới:

Nên xét nghiệm giang mai, chlamydia và lậu ít nhất một năm một lần. Nếu có nhiều bạn tình hoặc quan hệ không xác định danh tính, nên xét nghiệm thường xuyên hơn (mỗi 3–6 tháng).

Nên xét nghiệm HIV ít nhất mỗi năm, và có thể cần xét nghiệm thường xuyên hơn (mỗi 3–6 tháng) nếu có yếu tố nguy cơ.

Người sống chung với HIV nên xét nghiệm viêm gan C định kỳ (ít nhất mỗi năm).

   - Các nhóm nguy cơ khác:

Người sử dụng chung dụng cụ tiêm chích ma túy nên xét nghiệm HIV ít nhất mỗi năm.

Người có quan hệ tình dục qua đường miệng hoặc hậu môn nên được tư vấn xét nghiệm tại các vị trí đặc hiệu (hầu họng, trực tràng) tùy theo hành vi tình dục.

XÉT NGHIỆM STDs TẠI BỆNH VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y-DƯỢC HUẾ

 -  Xét nghiệm STDs tại Bệnh viện Trường ĐHYD Huế hỗ trợ phát hiện định tính đồng thời 13 tác nhân gây nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs) bằng kỹ thuật Real-time PCR.

- Kỹ thuật này giúp phát hiện nhanh chóng, chính xác và đồng thời nhiều tác nhân gây bệnh phổ biến chỉ trong một lần xét nghiệm:

Mẫu bệnh phẩm sử dụng:

Mẫu dịch phết âm đạo - cổ tử cung (đối với nữ).

Mẫu dịch niệu đạo hoặc dịch mủ niệu đạo (đối với nam)

Mẫu nước tiểu đầu dòng (đối với nam)

LỢI ÍCH KHI XÉT NGHIỆM TẠI BỆNH VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y-DƯỢC HUẾ

Kỹ thuật real-time PCR cho phép phát hiện nhanh và chính xác các tác nhân gây STIs:

-  Phát hiện đồng thời nhiều tác nhân trong một lần lấy mẫu, góp phần tiết kiệm thời gian và chi phí so với xét nghiệm đơn lẻ.

-  Hỗ trợ bác sĩ trong tư vấn và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân.

-  Góp phần cải thiện hiệu quả điều trị thông qua chẩn đoán sớm và chính xác.

-  Đảm bảo bảo mật thông tin cá nhân và kết quả xét nghiệm theo quy định y tế.

-  Quy trình thực hiện tương đối đơn giản, thuận tiện cho người bệnh.

Đặt lịch xét nghiệm/tư vấn STDs:

Hotline: 0962871919
Đặt lịch online: https://bvydhue.vn/thong-tin/dich-vu/dang-ky-kham-benh-online-va-cai-dat-app-kham-benh-19
Khám trực tiếp tại Bệnh viện Trường Đại học Y-Dược Huế: 41-51 Nguyễn Huệ, Phường Thuận Hóa, Thành phố Huế.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

< >World Health Organisation (2023). Sexually transmitted infections (STIs). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-(stis).National Health Service (NHS) – Vương quốc Anh. Sexually transmitted infections (STIs) – https://www.nhs.uk/conditions/sexually-transmitted-infections-stis/.Centers for Disease Control and Prevention. (2024). About sexually transmitted infections (STIs). U.S. Department of Health & Human Services. https://www.cdc.gov/sti/about/index.html.Centers for Disease Control and Prevention. (2024). STI testing recommendations and services. U.S. Department of Health & Human Services. https://www.cdc.gov/sti/testing/index.html.Picture and fact about STDs (2025). https://www.webmd.com/sexual-conditions/ss/slideshow-std-pictures-and-facts.Clinical Updates in Sexually Transmitted Infections, 2024. HHS public access.